Өнөөдөр “Лох Нессийн мангас”-ын зураг анх хэвлэгдсэн өдөр

1934 оны 04-р сарын 21-нд дэлхий нийтийг гайхуулсан нэгэн зураг Английн Daily Mail сонинд нийтлэгдсэнээр Шотландын Лох Нэсс нуур /Лох гэдэг нь Шотландаар нуур гэсэн үг/ олны анхаарлын төвд орж хүмүүс Нэсс нуурын мангас Несси /Nessie/ гэдэг нөхрийн талаар таамаг дэвшүүлэн зарим нь ч үхсэн амьд аль нь хамаагүй олж харах, барих аян өрнүүлсэн байдаг.

Уг зургийг Лондоны эмэгтэйчүүдийн эмч Роберт Кеннет Уйлсон /Robert Kenneth Wilson/ авчирч өгсөн ба тэрээр өөрийн нэрээ зурагтай холбохыг хүсээгүй учраас уг зураг нь “мэс засалчийн зураг” гэдэг нэрээр алдаршжээ.

Зурагт усанд яваа ямар нэг галуу шиг амьтны урт хүзүү толгойн дүрс буусан байх бөгөөд уг амьтны сүүдэр усанд бууж эргэн тойронд нь усны долгио хаялсан байгаа нь дүрсийг бодит хэмээн итгэх итгэлийг улам нэмсэн байна.

Уйлсон “нуурлуу харж байгаад гэнэт л мангасыг олж харсан бөгөөд зургийн аппаратаа шүүрэн авч дөрвөн зураг авч амжсан” гэжээ. Гэвч түүний зурагнаас хоёр нь л шаардлага хангахуйц байсан ба дээр дурдсан эхний зураг олны анхаарлыг татаж хоёр дахь зураг эхнийхтэйгээ төстэй боловч толгой нь бага зэрэг тонгойн шумбах маягтай болсоноор дүрслэгдсэн тул олонд тэр бүр танигдаагүй.

60 жилийн хугацаанд энэхүү зураг нь нууранд мангас байгаа гэсэн цор ганц нотолгоо болж байв. Гэвч эргэлзэгчид эхнээсээ л зурагт буусан дүрсийг хугархай модны мөчир, тоглоомон зааны хошуу, халиу гэх мэт усны амьтан нэг бол шувуу хэмээн үгүйсгэж байв. Хамгийн их маргаан тарьсан зүйл бол зургийн хэмжээ байсан юм. Зураг нь томрууулсан хэмжээнээс тайрсан /crop/ ба жижиг зүйлийг ч том болгон харагдуулсан. Кроп хийгээгүй бүтэн зурагт нуурын зарим эрэг харагдан уг зүйлийн хэмжээг тодорхойлох боломжтой гэж үзсэн. Шинжээчид ажилласаар эцэст нь зурган дээр харагдаж байгаа том долгионууд нь тухайн зүйлийн орчинд гарсан жижиг долгионууд бөгөөд томруулан тайрснаар сүр ихтэй том долгион шиг харагдсан гэдгийг тогтоожээ.

Эх зургийн дүн шинжилгээ ч энэ эргэлзээг нотлов. 1993 онд “Loch Ness Discovered” баримтат киног бүтээгчид /Discovery Communications/ кроплогдоогүй зургууд дээр шинжилгээ хийх үедээ зураг бүрд нэг цагаан зураас байгааг олсон. Энэ нь хальс зурагдсанаас үүссэн байж болох боловч бүх дүрсэнд ижил байсан тул түүнтэй харьцуулан эх зурагт байгаа биет нь 60-90 см хэмжээтэй болохыг тогтоосон. Ингээд 1994 оноос л хүмүүс уг зураг хуурамч гэдэгт итгэх болсон. Зургийг хуурамч гэж анх 1975 оны 12-р сарын 7-ны Sunday Telegraph-д бичиж байсан ч тэр үед хэн ч итгэхийг хүсээгүй билээ.

1999 онд хэвлэгдсэн Лох Несс судлаач, зоологист Дэвид Мартиний “Мэс засалчийн зургийн үнэн” номонд 1975 онд гарч байсан нийтлэлийг багтаасан байна. Уг зурагт үзүүлсэн дүрс нь тоглоомон усан онгоцон дээр хийсэн баримал байсан бөгөөд Мармадюк Ветерель /Marmaduke Wetherell/ гэгч нөхөр өөрийн хүргэн болох барималч Кристиан Спюрлинг /Christian Spurling/, хуурамч дүрс хийх материалыг авч ирсэн хүү Йан Ветерель /Ian Wetherell/, даатгалын төлөөлөгч Маурис Чембер /Maurice Chambers/ нартай хамтран Daily Mail дээр гарсан “Nessie Footprint” гэгч зураг нь хуурамч байсныг мэдсэний дараа тус сонинг шоглох гэж хийсэн хуйвалдаан байж. Тэд шумбагч завьний хэлбэртэй тоглоомыг F.W.Woolworths дэлгүүрээс худалдаж авч, дээр нь хүзүү нуруу хийсэн. Түүнийгээ туршиж үзэсний дараагаар Лох Несрүү очсон бөгөөд одоо ч ажиллаж байгаа Altsaigh Tea House-ийн орчимд завьнаас өнөөхөө нууранд тавьж хүү Ветерель нь зургийг авчээ. Эргийн хамгаалагчид ирж яваа чимээг сонссоноор эцэг Ветерель дээрээ Нессигийн барималтай завийг хөлөөрөө гишгэн живүүлсэн бөгөөд “одоо ч хаа нэгтэй байгаа” гэж хэлсэн байна. Ингээд авсан зурагнуудынхаа хальсийг “бодит хошигнолд” дуртай найз Уйлсонд өгчээ. Уйлсон хальснуудыг Огстонд /Ogston/ авчраад химийн боловсруулалт хийхийн тулд Жорж Моррисонд /George Morrison/ өгөв. Моррисон л анх мангасын зургийг Daily Mail-д зарсан бөгөөд эмч Уйлсон өөрийн нэрийг нууцалсан түүхтэй холбогдоно.

Хоёр дахь зураг нилээн том бөгөөд харьцангуй бүдэг дүрстэй ч илүү их зүйл агуулж байсан тул Уйлсон Моррисоноос тухайн зургийг дэлгэхгүй нууцлахыг хүссэн байдаг. Хэрэв хоёр дахь зураг эрт гарсан бол ихэнхи хүмүүс энэ нь хуурамч гэдгийг мэдэх байсан гэжээ.

20-р зууны олны анхаарлын төвд байсан томхон дуулиануудын нэгний үнэн түүх ийм болж таарав.

Гэвч Несс нуурын аврага мангасын тухай домог эртнээс байсан бөгөөд МЭ-ний 6-р зуунд Колумб /Columba/ гэх гэгээнтэн усанд сэлж яваа хүнрүү дайрах араатанг загалмайгаар занган айлгаж байсан гэх домог байдаг бол анх 1870 оны үед Д.Маккензи /D.Mackenzie/ усанд долгион үүсгэсэн нэг том амьтныг харсан тухай тэмдгэлсэн байдаг. 1933 онд эхнэр, нөхөр хоёр А82 загварын онгоцоор явж байх үедээ ус цалгихыг сонсож харахад халим хэлбэрийн аварга том загас явж байсан гэж мэдүүлсэн ба энэхүү сенсаацыг батлан орон нутгийн жижиг сонинд нийтлэл бичсэн Алекс Кембель /Alex Campbell/ анх удаа “мангас” гэсэн үгийг ашиглажээ.

Гэх мэт олон баримтууд байгаа ч 60 жил олныг итгүүлсэн “мэс засалчийн зураг” шиг бодитой баримт одоогоор ахиж гарч ирээгүй юм.

Энэ бүхний эцэст хэн ч хохироогүй бөгөөд харин ч Шотландын Лох Нэсс нуур нь дэлхийн аялал жуулчлалын томоохон бүс болж уг нуурыг түшсэн аялал жуулчлалд Несси хэмээх хэний ч олж хараагүй мангас чухал хувь нэмэр оруулсан нь тодорхой.

Энэ домгийн талаар олон ч зохиол, кинонууд хийгдсэн бөгөөд эрдэм шинжилгээний экспедицүүд орчин үеийн дуу авиан технологи ашиглаад ч нууцлаг Нессиг олоогүй юм.

Тэгэхдээ л хүн төрлөхтөн уг нуурлуу зорин очиж байгалийн сайханд тохитой ресортуудад нь мөнгөө үрэнгээ оройн нам гүмд нуурын мандалруу горьдлого тээн харсаар л байна.

Монголчууд бид говийн олгой хорхойгоо яаж ийж байгаад энэ мэт бодитой түүх, сенсацитай холбож чадах аваас сонин хачинд дурлаж, байгалийн агуу хүчинд итгэгч жуулчид хүрээд ирж мэдэх юм. Гэвч хүн төрлөхтөн 1934 оныхоос хамаагүй хэрсүү, баргийн зүйлд итгэхээргүй болсон.