О.Амартүвшин: Монголбанкны шийдвэр бизнесийн салбарыг бүхэлд нь унахад хүргэж байна

Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хорооноос өчигдөр бодлогын хүүг 2 нэгжээр нэмэгдүүлж, 12 хувьд хүргэсэн тухай мэдэгдсэн. Эдийн засгийн нөхцөл байдал хүндэрсэн, хил гаалийн үйл ажиллагаа хэвийн байдалд ороогүй энэ үед Монголбанкнаас бодлогын хүүг нэмэгдүүлсэн нь бизнесийн салбарыг жинхэнэ утгаар нь боомилсон шийдвэр гаргалаа хэмээн Монголын Үндэсний худалдаа аж үйлдвэрийн танхимын Ерөнхийлөгч О.Амартүвшин хэллээ.

Тэрбээр цар тахлын үеийн бизнесийн нөхцөл байдлын талаар МҮХАҮТ-аас хийсэн судалгааг танилцуулахдаа энэ тухай онцлон, бодлогын шийдвэр оновчгүй байна гэсэн юм. Өнөөдөр хил боомтын асуудлыг шийдвэрлэхгүйгээр дотоодын компаниудын хэвийн үйл ажиллагааг хангах ямар ч боломжгүй байгаа нь судалгаанаас харагджээ.  Нийт 1073 комдани судалгаанд хамрагдсаны  79 хувь нь үйл ажиллагаа тогтворжиж байна гэж хариулсан боловч  нийт хүчин чадлынхаа 47,5 хувийг л ашиглаж, 61 хувь нь борлуулалт бууурсан, 47 хувь нь бараа бүтээгдэхүүн хөрөнгийн хомсдолд орсон, 96 хувьд нь үнийн өсөлт сөргөөр нөлөөлсөн,  дунджаар ашиг орлого 52 хувиар буурсан,  36 хувь нь нийгмийн даатгал, татварын өртэй, 58 хувь нь мэргэжлийн боловсон хүчний дутагдалд орчихсон,  83 хувь нь ханган нийлүүлэлтийн тасалдалд орсон гэх судалгаа гарсан байна.

Тэгвэл цар тахлын хүндрэлийн үед компани аж ахуйн нэгжүүдийн зүгээс ямар арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн бэ гэхээр 81 хувь нь үйл ажиллагааны зардлаа хэмнэсэн, 77 хувь эргэлтийн хөрөнгө зардлын дүн шинжилгээ хийж, түүхий эдийн үнэ өртөг хэмнэх, 63 хувь нь борлуулалтын урамшуулалт арга хэмжээ,  57 хувь нь ажлын байр цомхотгосон гэж хариулжээ. Дөнгөж 8 хувь нь ажилтны тоог нэмсэн гэсэн байна. Бизнес эрхлэгчдийн 27 хувь нь банк санхүүгийн байгууллагаас зээл авсан гэхээр зээл олголт маш бага байгааг харуулж байгаа юм. Судалгаанаас бизнес эрхлэгчдийн  85 хувь нь шаардлагатай ажилтнаа өөрсдөө бэлтгэдэг гэж хариулсан аж. Гэтэл Монгол Улс сүүлийн жилүүдэд мэргэжилтэй боловсон хүчин бэлтгэхэд буюу Мэргэжил сургалтын төвийн үйл ажиллагаанд багагүй хөрөнгө төсөвлөж байгаа юм. Төрийн зарцуулсан мөнгө ямар ч үр дүнгүй, аж ахуйн нэгж боловсролын тогтолцооны уялдаа алга, бодит сурах процесс явагдахгүй байгааг илэрхийлж буй. Танхимын Ерөнхийлөгчийн хэлснээр энэ бол тогтолцооны гажуудал байгаагийн тод жишээ гэв.  

Бизнесийн ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ сүүлийн хоёр жил байнга доголдож байгаа нь 10 компанийн 8-ынх нь үйл ажиллагаанд нөлөөлсөнн бөгөөд 20 хувь нь түүхий эд бараа бүтээгдэхүүнээ хэзээ авахаа ч мэдэхгүй болчихоод байна гэсэн хариулт өгсөн аж. Бизнес дэх ханган нийлүүлэлтийн сүлжээ тасалдсан нь барилгын салбарт хамгийн их нөлөө үзүүлсэн нь тодорхой. Мөн хүнсний бус боловсруулах үйлдвэр, хүнсний үйлдвэрт ихээр сөрөг нөлөө үзүүлсэн байна. 

Орос, Украины дайны нөхцөл байдал бизнес эрхлэгчдэд нөлөөлж байна уу гэсэн асуултад 48 хувь нь нөлөөлсөн гэж хариулсан байна. Учир нь, төлбөр тооцооноос эхлээд тээвэр ложистик саатсан гээд ялангуяа эрчим хүчний салбарт хамгийн ихээр нөлөөлсөн байна.  Мөн гадаад худалдаа, аялал жуулчлалын салбарт сөргөөр нөлөөлсөн байгаа юм. Бизнес хэвийн эрхлэхэд хамгийн их хүндрэл учруулж байгаа асуудал бол хилийн боомт болоод тээвэр ложистикийн асуудал юм. Тэгэхээр тээвэр ложистик, хил боомтын асуудлаа шийдэхгүйгээр дотоодын аж ахуйн нэгжүүдийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах ямар ч боломжгүй нь тодорхой байна гэлээ.