Түүхэн хүн: Их хааны эцэг "ЕСҮХЭЙ БААТАР"


11-р сарын 24
7 цаг 31 минут
 
Их Монгол улс байгуулагдахаас өмнөх үеийн Монгол аймгийн ахлагч бөгөөд улс төрийн зүтгэлтэн.

 

Есүхэй баатар бол Чингис хааны эцэг бөгөөд Монгол туургатныг нэгтгэх их үйл хэрэгт биечлэн оролцож явсан түүхэн хүн болно. Есүхэй баатрын өвөг эцэг бол Хамаг Монголыг захирсан Хабул хаан болно. Хабул хаан Охинбархаг, Бартанбаатар, Хутагт Мөнгүр, Хотул, Хулан, Хадаган, Төдөгөн зэрэг долоон хөвгүүнтэй. Есүхэй баатар бол Бартанбаатарын гуравдугаар хөвгүүн. Түүний авга Хотул хаан Монгол аймгийн хаан ширээг залгамжилсан байна. Тухайн үед Есүхэй баатар зуут захирсан цэргийн ноён явжээ. Хотул хаан нас барсны дараа Есүхэй баатар хэрэг дээрээ Монгол Тайчуудыг захирсан өргөмжлөгдөөгүй хаан байжээ. Үүнийг түүхэнд “сайн эцгийн чинь хураасан улс” гэж хэлдэг бөгөөд ялангуяа 1162 онд Татар иргэнийг байлдаж тэдний түрүү Тэмүжин Үгэ, Жалибуха нарыг баривчилж ялалт байгуулсан байна. Энэ ялалтаа дуурсгахын тулд өөрийн ууган хөвгүүнд Тэмүжин гэдэг нэр хайрлажээ. Үүнээс хойш Монгол аймгийн нэр хүнд улмаар өсөж Есүхэй баатрын алдар нэр ихээр мандав.

1170 онд Есүхэй баатар өөрийн хөвгүүн 9 настай Тэмүжинг дагуулж Өэлүн эхийн төрхөм Олхонуд аймгаас бэр гуйхаар явж байгаад Хонгирад аймгийн Дай Сэцэнтэй уулзаж тэдний урилгаар гэрт нь буужээ. Ингээд тэдний охин Бөртэг хөвгүүндээ бэр гуйж худ ургийн холбоо тогтоогоод Тэмүжинийг хүргэнд үлдээж өөрөө нутаг буцсан байна. Буцах замдаа Татар иргэний хуримд тааралдаж тэдний хорт ундааг уугаад гэртээ ирээд төд удалгүй нас нөгчжээ. Есүхэй баатар нас нөгчихөөсөө өмнө шадар зарц Хонхотаны Чирха өвгөний хөвгүүн Мэнлигт эхнэр хүүхдээ гэрээсэлж өсч өндийтөл нь харгалзаж явахыг захирав. Есүхэй баатрыг нас бармагц түүний хараан дахь улс иргэд нь бутран салж зүг зүгтээ нүүн явжээ. Үр хүүхдээ өсгөн хүмүүжүүлэх, Монгол аймгийг нэгтгэх, цаашилбал Монгол туургатныг нэгтгэх аугаа үйлс Өэлүн эхийн мөрөн дээр үүрэг болгон оногдсон байна. Тэмүжин Өэлүн эхийн сургаалаар Монгол аймгийг нэгтгэхийн төлөө олон жил хичээн зүтгэж 1189 онд Монгол аймгийн хаан болж 1206 онд Их Монгол улсын хаанаар өргөмжлөгдөж, Монголыг нэгтгэх аугаа үйлсийг бүтээжээ. Хубилай Сэцэн хааны Чжиюаний гуравдугаар он буюу 1266 онд элэнц өвөг Есүхэй баатрыг Тэнгэрлэг язгуурт хаан цолоор нэхэн өргөмжилжээ. (А.Пунсаг) 



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд analiz.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих





Шинэ мэдээ

Малчдад хүнс, шаардлагатай эм тариа, эмнэлгийн багцыг хүргүүлж байна2 сар 26. 14:22Эрүүл, хэвийн жингээ хадгалахад зохистой хооллолт, дасгал хөдөлгөөнөөс гадна амьдралын хэв маяг, дадал зуршил ч онцгой үүрэгтэй2 сар 26. 14:19Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооны дарга Б.Энх-Амгалан тэргүүтэй төлөөлөгчид Румын Улсад айлчлав2 сар 26. 14:12Нөөцийн мах худалдан борлуулах бэлтгэл ажлыг хангуулахаар хүнсний дэлгүүрүүдэд мэдээлэл өглөө2 сар 26. 14:06Иргэд, жолооч нарын анхааралд!2 сар 26. 11:49Хэрэг бүртгэлтийн 2 хэрэгт нийт 7 объектод нэгжлэгийн ажиллагаа явуулав2 сар 26. 11:44Чингэлтэй дүүргийн өсвөр үеийн аварга шалгаруулах жүдо бөхийн тэмцээн боллоо2 сар 26. 11:15УОК, ЭМЯ, ХХААХҮЯ-наас цаг үеийн нөхцөл байдлын талаар мэдээлэл өгч байна2 сар 26. 11:09Засаг даргын Тамгын газрын дарга хороодод ажиллалаа2 сар 26. 10:47Фулбрайтын гадаад оюутны хөтөлбөрийн өргөдөл хүлээн авч эхэллээ2 сар 26. 10:41Эрүүл мэндийн салбарынханд процессын дахин инженерчлэлийн талаар мэдээлэл өглөө2 сар 26. 8:47"Эх оронч үзэл төлөвшил ба үндэсний бахархал" сургалт зохион байгууллаа2 сар 26. 8:44А.Бат-Амар: Тээврийн хэрэгсэл эзэмшигчийн нэрийг Autobox аппликэйшн ашиглан шилжүүлэх боломжтой2 сар 26. 8:37УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Азийн улс төрийн намуудын олон улсын бага хурлын Залуучуудын хуралд оролцож үг хэллээ2 сар 26. 8:31Азийн улс төрийн намуудын олон улсын бага хурлын Залуучуудын VII хурал маргааш болно2 сар 26. 8:30“Төрийн албан хаагчийн ёс зүйн зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх үндэсний хөтөлбөр”-ийн төслийг хэлэлцүүлж эхэллээ2 сар 26. 8:29УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Энхбат Азийн сангийн Суурин төлөөлөгчийн үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Сара Тэйлорыг хүлээн авч уулзлаа2 сар 26. 8:27Өнөөдөр бич өдөр2 сар 26. 8:23Цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 13 хэм хүйтэн2 сар 26. 8:19Насанд хүрээгүй хүүхдийг дээрэмдсэн этгээдүүдийг олж тогтоолоо2 сар 23. 17:19Зуданд малаа алдсан малчдад сэтгэл засалч эмчийн тусламж их хэрэгтэй байна2 сар 23. 17:14ЭХЭМҮТ: Үйлчлүүлэгч төвтэй эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна2 сар 23. 16:47“Эрдэнэс Тавантолгой” ХК 3,3 сая тонн нүүрс биржээр борлууллаа2 сар 23. 16:40Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх: Прокурорын байгууллагын эрх зүйн шинэтгэлийг гүнзгийрүүлэхэд бүх талын дэмжлэг үзүүлнэ2 сар 23. 16:36Сангийн сайд Б.Жавхлан: 2024 оны улсын төсвийн нөөц хөрөнгийг бүхэлд нь цас, зудны гамшигт зарцуулна2 сар 23. 13:12Сэтгэл зүйч Б.Пагмадулам: Охид нэгнээ дээрэлхэх үзэгдэл гэр бүлийн хайр халамж дутагдсантай холбоотой2 сар 23. 13:04Төвийн хороодын Засаг дарга нартай уулзлаа2 сар 23. 12:58Шинэчилсэн үнэлгээгээр 13 аймгийн 58 суманд төмөр болон мөсөн зудын нөхцөл үүсчээ2 сар 23. 12:49ГССҮТ: Дорнод аймагт цээжний хөндийн хүнд гэмтэлтэй иргэнд яаралтай мэс засал хийлээ2 сар 23. 12:42Ц.Төмөр-Очир: Шинэ тогтолцоо руу шилжихэд алдаа оноо гарна, цаг хугацаа шаардана2 сар 23. 10:20
Эхлэл  Редакцын бодлого  Холбоо барих
ANALIZ.MN © 2024 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.