Түүхэн хүн: Их хааны эцэг "ЕСҮХЭЙ БААТАР"


11-р сарын 24
7 цаг 31 минут
 
Их Монгол улс байгуулагдахаас өмнөх үеийн Монгол аймгийн ахлагч бөгөөд улс төрийн зүтгэлтэн.

 

Есүхэй баатар бол Чингис хааны эцэг бөгөөд Монгол туургатныг нэгтгэх их үйл хэрэгт биечлэн оролцож явсан түүхэн хүн болно. Есүхэй баатрын өвөг эцэг бол Хамаг Монголыг захирсан Хабул хаан болно. Хабул хаан Охинбархаг, Бартанбаатар, Хутагт Мөнгүр, Хотул, Хулан, Хадаган, Төдөгөн зэрэг долоон хөвгүүнтэй. Есүхэй баатар бол Бартанбаатарын гуравдугаар хөвгүүн. Түүний авга Хотул хаан Монгол аймгийн хаан ширээг залгамжилсан байна. Тухайн үед Есүхэй баатар зуут захирсан цэргийн ноён явжээ. Хотул хаан нас барсны дараа Есүхэй баатар хэрэг дээрээ Монгол Тайчуудыг захирсан өргөмжлөгдөөгүй хаан байжээ. Үүнийг түүхэнд “сайн эцгийн чинь хураасан улс” гэж хэлдэг бөгөөд ялангуяа 1162 онд Татар иргэнийг байлдаж тэдний түрүү Тэмүжин Үгэ, Жалибуха нарыг баривчилж ялалт байгуулсан байна. Энэ ялалтаа дуурсгахын тулд өөрийн ууган хөвгүүнд Тэмүжин гэдэг нэр хайрлажээ. Үүнээс хойш Монгол аймгийн нэр хүнд улмаар өсөж Есүхэй баатрын алдар нэр ихээр мандав.

1170 онд Есүхэй баатар өөрийн хөвгүүн 9 настай Тэмүжинг дагуулж Өэлүн эхийн төрхөм Олхонуд аймгаас бэр гуйхаар явж байгаад Хонгирад аймгийн Дай Сэцэнтэй уулзаж тэдний урилгаар гэрт нь буужээ. Ингээд тэдний охин Бөртэг хөвгүүндээ бэр гуйж худ ургийн холбоо тогтоогоод Тэмүжинийг хүргэнд үлдээж өөрөө нутаг буцсан байна. Буцах замдаа Татар иргэний хуримд тааралдаж тэдний хорт ундааг уугаад гэртээ ирээд төд удалгүй нас нөгчжээ. Есүхэй баатар нас нөгчихөөсөө өмнө шадар зарц Хонхотаны Чирха өвгөний хөвгүүн Мэнлигт эхнэр хүүхдээ гэрээсэлж өсч өндийтөл нь харгалзаж явахыг захирав. Есүхэй баатрыг нас бармагц түүний хараан дахь улс иргэд нь бутран салж зүг зүгтээ нүүн явжээ. Үр хүүхдээ өсгөн хүмүүжүүлэх, Монгол аймгийг нэгтгэх, цаашилбал Монгол туургатныг нэгтгэх аугаа үйлс Өэлүн эхийн мөрөн дээр үүрэг болгон оногдсон байна. Тэмүжин Өэлүн эхийн сургаалаар Монгол аймгийг нэгтгэхийн төлөө олон жил хичээн зүтгэж 1189 онд Монгол аймгийн хаан болж 1206 онд Их Монгол улсын хаанаар өргөмжлөгдөж, Монголыг нэгтгэх аугаа үйлсийг бүтээжээ. Хубилай Сэцэн хааны Чжиюаний гуравдугаар он буюу 1266 онд элэнц өвөг Есүхэй баатрыг Тэнгэрлэг язгуурт хаан цолоор нэхэн өргөмжилжээ. (А.Пунсаг) 



АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд analiz.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих





Шинэ мэдээ

Монгол Ардын намын Ерөнхий Нарийн Бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймгийн Есөнбулаг сумын иргэд, сонгогчидтой уулзлаа5 цаг 11 минутын өмнөСанал өгөх өдөр чөлөө өгөөгүй байгууллагуудыг 100 сая төгрөгөөр торгоно6 сар 21. 18:37Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Узбекистан Улсад төрийн айлчлал хийнэ6 сар 21. 18:31“Монполимет” ХХК болон түүний охин компанийн цалингийн дансны зарлагын гүйлгээний хязгаарлалтыг цуцалсан6 сар 21. 18:28“Т” картаа ашиглан Хонконгд төлбөр тооцоо хийх боломж нээгдэнэ6 сар 21. 15:52О.Оюунчимэг: Хүйтэн бороо орох нөхцөл бүрдэж байгаа учир малчид, иргэдэд анхааруулж байна6 сар 21. 15:49Санал тоолох төхөөрөмж, саналын хуудсыг нээлттэйгээр шалган туршиж, баталгаажуулав6 сар 21. 15:35“Nimravidae” франчайз дурсгалын зоос 2023 оны “Шилдэг эртний зоос” төрөлд шилдгээр шалгарлаа6 сар 21. 15:28Нийт 24 дуудлага, мэдээллийн дагуу ажиллаж, 4800 орчим усыг сорууллаа6 сар 21. 15:20Увс аймгийн Тэс сумынхантайгаа уулзлаа6 сар 21. 12:32Жуулчдыг татах энэ зуны хамгийн том наадам “ARA Fest 2024”6 сар 21. 12:16Чингэлтэй дүүргийн онцгой комисс бэлэн байдалд ажиллаж байна6 сар 21. 11:55Баянзүрх, Сүхбаатар, Хан-Уул дүүргүүд үерийн хамгийн өндөр эрсдэлтэй байна6 сар 21. 11:45Монгол Улсын санаачилсан “2025 оныг Олон улсын хоршооллын жил болгон тэмдэглэх тухай” тогтоолыг батлав6 сар 21. 11:39Иргэдийн аюулгүй байдлыг хангаж, бэлэн байдалд ажилаллаа6 сар 21. 8:44Цаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 11 хэм дулаан6 сар 21. 8:32"Шинэ хоршоо хөдөлгөөн"-ий хөрөнгө оруулалтын нийт дүн 122 тэрбум төгрөг давлаа6 сар 20. 17:58Увс аймгийн Наранбулаг суманд ажиллаж, Наранбулаг, Өлгий, Завхан сумын иргэд сонгогчидтой уулзлаа6 сар 20. 17:55Сэргээн засахын резидент эмч нар “Номоор сэргээн засъя” сарын аяны хүрээнд цуглуулсан номоо хандивлалаа6 сар 20. 17:02Төрийн банкны харилцагчид БНСУ-ын 70-н эмнэлгээр хөнгөлөлттэй үнээр үйлчлүүлэх боломжтой боллоо6 сар 20. 16:53Ховд аймгийн Булган суманд 14 сумын 300 гаруй малчин, хоршоологчидтой уулзлаа6 сар 20. 13:13Борооны өмнөх хүчтэй салхи, мөндөр, үер, усны аюулаас сэрэмжтэй байхыг онцгойлон анхааруулж байна6 сар 20. 12:00Хас банкны төвийн бүсийн анхны хоршооны гишүүн малчны зээл Сэлэнгэ аймагт гарлаа6 сар 20. 10:10УБЦТС: Иргэд, олон нийтэд сэрэмжлүүлж байна6 сар 20. 10:04Өнөөдөр 22:00 цагаас эхлэн гурван чиглэлд шөнийн тээврийн автобус явна6 сар 20. 9:56Гадаадад байгаа монголчууд саналаа өгч эхэллээ6 сар 20. 9:47МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймгийн Цогт, Цээл сумын иргэд сонгогчидтой уулзлаа6 сар 19. 21:10МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ салбар бүрийн төлөөлөл болсон нэр дэвшигчдийг багаар нь дэмжиж өгөхийг Сонгинохайрханчуудаас хүслээ6 сар 19. 16:26Шинэ хоршоо хөдөлгөөн амжилттай хэрэгжсээр байна6 сар 19. 13:27Авто зам дагуух үйлчилгээний цогцолборуудын мэдээллийг GoogleMap-д байршуулна6 сар 19. 13:03
Эхлэл  Редакцын бодлого  Холбоо барих
ANALIZ.MN © 2024 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.