Хэмнэнэ гэдэг чинь хэрэгцээгүй өр тавихыг хэлдэггүй байх аа!

Арваннэгдүгээр сарын эхэнд Монгол Улс 2023 оны төсвөө батлаад буй. Ирэх жилийн төсвийн онцлог нь төрийн хэмнэлт, шинээр нэг ч барилга байгууламж, сургууль, цэцэрлэг төсвийн мөнгөөр барихгүй. Мөн иргэд хойшлуулсан байсан ипотекийн зээлээ эргүүлэн төлөх асуудал.

Татвар нэмэгдэж, инфляц өсөж, өрийн дарамт ихсэж төр бүсээ нэг биш нэлээд хэдэн хувиар чангалсан гэдгээ дахин, дахин дурдсаар байгаа хэр нь огтоос онцын шаардлагагүй зардлыг урд хөршөөс олон сая долларын зээл тавин зүтгэсээр байгаа асуудал олны гайхширлыг бишгүй төрүүлнэ.

Тодруулбал Туул, Сэлбэ гол орчмыг сайжруулах “Сэрүүн сэлбэ” төслийн удирдагчаар иргэн Б.Цэцэг ажиллах болсон нь олны шүүмжлэлийг дагуулаад буй. Төслийн хүрээнд Дамбын гүүрнээс Дунд гол хүртэлх урсцыг сайжруулах буюу Дамбаас Баянмонгол хүртэл 8.5 км тохижилтын ажил хийнэ гэв.

Гэвч эдийн засгийн хямралтай, ирэх оны төсөв нь 1.4 их наяд төгрөгийн алдагдалтай, инфляц хоёр оронтой тооны босгыг аль хэдийнээ давчихсан энэ үед БНХАУ-аас 60 сая ам.долларын зээл авч  Сэлбэ голын орчимд 205 тэрбум гаруй төгрөгийг түгжих шаардлагатай юу гэсэн асуулт эндээс гарч ирнэ.

Танана, хэмнэнэ гэсэн Монгол Улсын засгийн газрын үг, амлалт, төсөв гурав юу болж таарав?

Амьдрах орчноо сайжруулах нь зүйн хэрэг ч гэлээ тэвчиж болох зардлыг танах тухай ойлголтыг огтоос мэдэхгүй мэт үйлдэл, шийдвэр гаргах нь гайхмаар. Нийгэмд нүүрэн дээр тулаад ирсэн асуудлаа шийдээгүй, түүндээ хүч хаяхгүй хэр нь Сэлбэ голын ойр орчимд амьдрах иргэдийн амьдралыг 240 хувь дээшлүүлнэ гэж ярих нь нэг л авцалдахгүй.

Өнөө цаг үед эдийн засагт мөнгөний эргэлт, хүүхдүүдэд сургууль, цэцэрлэг, иргэдэд амьдрах орон байр, түгжрэлд шийдэл гарц хэрэгтэй болохоос хэмнэнэ гэчхээд гаднаас хээв нэг зээл авч Туул, Сэлбэ гол орчмыг сайжруулна гэдэг мунхаглал хэрэггүй.

Хэрвээ үнэхээр энэ зээл, санхүүжилтийг голын голдиролд бус нэн тэргүүний асуудалдаа 60 сая ам.доллар буюу өнөөгийн ханшаар 205 тэрбум 140 сая төгрөгийг хэрхэн зарцуулж болох жишээг хүргэе.

Иргэд ирэх жилээс ипотекийн зээлээ өөрсдөө төлж эхэлнэ.

ХЭРВЭЭ: 60 сая ам.доллараар медиан буюу 2022 оны хоёрдугаар улирлын дунджаар 1м.кв нь 3 сая төгрөгийн  50м.кв байрыг ипотекийн зээлээр иргэдэд олговол 1367 айл өрх орон сууцанд хамрагдах боломжтой юм. Цаашлаад дунджаар нэг өрх 4 ам бүлтэй гэж тооцвол 5468 иргэн орон сууцанд амьдрах нөхцөл боломж бүрдэнэ. 

Түгжрэл хэзээ шийдэгдэх нь тодорхойгүй.

Улаанбаатар хотын замын түгжрэл бол хүн бүрийн амнаас гарч, ярих бүртээ төвөгшөөдөг сэдэв болоод удаж байгаа. Нийслэлээс 420 гаруй тэрбум төгрөгийг зөвхөн замын түгжрэлийг шийдэхэд төсөвлөсөн ч одоог хүртэл үр дүн гарсан уу гэвэл мэдээж үгүй. Үүнд нийтийн тээврийн тоог нэмэгдүүлэх асуудал ч мөн гол байр суурийг эзэлнэ.  

ХЭРВЭЭ: 60 сая ам.долларыг нийтийн тээврийн парк шинэчлэлтэд бүрэн зориулбал 240 тооны шинэ нийтийн тээврийн автобус нэмэгдэж замын түгжрэлийг шийдэхэд нэг биш нэлээд хэдэн алхам дөхөх байсан болов уу.

Боловсрол хамгийн эхэнд.

Аливаа улсын ард түмний хөгжлийн тулгуур, ирээдүй бол хүүхэд, боловсрол хоёр.  Энэ хоёр ч салшгүй холбоотой байх ёстой. Цэцэрлэг, сургуулийн чанартай боловсрол гэдэг тэдгээрийн хүртээмжтэй мөн шууд холбоотой гэдгийг хэн хүнгүй мэднэ. Гэтэл 2023 оны Монгол Улсын төсөвт нэг ч сургууль, цэцэрлэг шинээр барих зардал, тооцоо тусгагдаагүй. Энэ бол өнөөх төрийн хэмнэлт.

ХЭРВЭЭ: 60 сая ам.долларыг сургууль, цэцэрлэгийн бүтээн байгуулалтад зориулбал нийтдээ 25 тооны стандартад нийцсэн, хүүхэд сурч хөгжихөд тохиромжтой сургууль, цэцэрлэгийг улсынхаа ирээдүй хойчид зориулах боломжтой юм.