Б.Удвал: Гар утасны донтолт нь хэл ярианы хоцрогдол, хөдөлгөөний дутагдал, анхаарал төвлөрөх чадваргүй болгодог


2-р сарын 22
11 цаг 37 минут

     Гар утасны хяналтгүй хэрэгцээ бага насны хүүхдүүдийн тархины хөгжил, хүмүүжил төлөвшилд хэрхэн нөлөөлдөг тухай сэтгэл судлаач Б.Удвалтай ярилцлаа.

-Сүүлийн жилүүдэд гар утасны хэрэглээ бага насны хүүхдүүдийн дунд элбэг боллоо. Эцэг эхийн хараа хяналт сул байна уу?

-Өнөө үед эцэг эхчүүдэд нийгмийн стресс, ажлын ачаалал их байна. Ажлаасаа ирсэн аав, мөн өдөржин гэр орны ажил хийж, хүүхдээ харсан ээж хоёул амрах хэрэгтэй шүү дээ. Тиймээс хүүхдээ саатуулах шалгарсан арга нь гар утас хүүхдэдээ бариулах болж байгаа юм. Мөн манай залуус төлөвлөөгүй хүүхэдтэй болох тохиолдол их байна. Үүнийг буруутгаж байгаа хэрэг биш. Гэхдээ нийт эцэг эхчүүдэд  хүүхэд хүмүүжүүлэх, асрах, халамжлах, хүүхэдтэй харилцах мэдлэг, туршлага  дутмаг байдаг. Хүүхдэд зориулсан ихэнх контент хурдан үйл явдалтай, дуу чимээ нь хүүхдийн анхаарлыг амархан татдаг. Энэ төрлийн бичлэг нь хүүхдэд анхаарал төвлөрөлт муу байх суурь болдог. Зарим эцэг эхчүүд хүүхдээ хооллохын тулд, уйлахыг нь болиулахын тулд гар утас бариулдаг болсон байна.

Энэ бол буруу зуршилд хүүхдээ сургаж байгаа үйлдэл юм. Хятад улсад наймаас доош насны хүүхэд өдөрт 40 минут гар утас ашиглах дүрэмтэй байдаг.

-Бага насны хүүхэд гар утас хэт их ашиглах нь эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

-Хүүхдийн насны ангиллаас хамаарч гар утасны замбараагүй хэрэглээний сөрөг нөлөө илэрдэг.Мэдээж гар утасны хяналтгүй хэрэглээ томчуудын эрүүл мэндэд ч сөрөг нөлөөтэй байдаг учраас 0-2 насны хүүхэд ямар ч тохиолдолд гар утас хэрэглэх ёсгүй. Учир нь энэ насанд хүүхдийн тархины хөгжим эрчимтэй явагдаж байдаг учраас гар утас маш сөрөг нөлөөтэй. Зайлшгүй хэрэглүүлэх шаардлагатай бол хамгийн ихдээ 15 минут бол дээд хэмжээ.

Хэл ярианы хоцрогдол, хөдөлгөөний дутагдал, анхаарал төвлөрөх чадвар муудах, уур уцаартай болох, түрэмгий авиртай болох гэх мэт сөрөг талуудтай.

-Гар утасны зөв хэрэглээг хүүхдэд сургах нь ямар үр ашигтай вэ?

-Анхнаасаа эцэг эхчүүд хүүхдэд гар утсыг зөв таниулах хэрэгтэй. Ингэснээр өөрийгөө хянах, удирдах чадварт хүүхдээ сургаж байгаа юм. Гар утасны хэрэглээ бага байгаа хүүхдийн танин мэдэхүйн болоод тархины хөгжил эрүүл явагддаг. Учир нь эргэн тойрны бүх зүйлсээ танин мэдэх оролдлого хийнэ. Зөвхөн дэлгэц ширтэх бус гэрийнхээ тавилгануудаа тэмтэрч үзэх нь хүртэл хүүхдийн хувьд танин мэдэхүйн чухал үйлдэл юм. Юмсын шинж чанарыг таньж мэдэх боломж ерөөсөө гараараа барьж үзэх шүү дээ.

-Хэрхэн хүүхдийнхээ гар утасны хэрэглээг багасгах хэрэгтэй вэ?

-Хүүхэд өсгөх, хүмүүжүүлэх гэдэг амархан зүйл биш. Эцэг эхээс маш их тэвчээртэй ба тууштай байдал шаарддаг. Хүүхдийнхээ гар утасны хэрэглээг багасгахыг хүсэж байгаа бол тууштай байх хэрэгтэй. Та хүүхдэд бүх зүйлийг шинээр зааж өгч байдаг. Хүүхэд анхны оролдлогоор сурахгүй, хоёроос гурван долоо хоног тууштай байж хүүхдэдээ аливаа зүйлсийг зааж сургана. Тэр хугацаанд хүүхэд тань таны эсрэг тэмцэнэ, уурлана, уйлна. Гэхдээ үүний үр дүнд хүүхэд сурах болно. Гар утсыг хурааж авсан бол өөр хийх зүйлийг хүүхдэд олж өгөх, түүнчлэн хамтран хийх хэрэгтэй.

-Жишээлбэл?

-Гар утасны оронд гэр бүлийн амьд харилцаа маш чухал. Хамтдаа тоглох, хоол хийх, ярилцах, үлгэр унших, монгол наадгай ч тоглож болно шүү дээ.  Мөн хүүхдийнхээ дуртай хүүхэлдэйн киног хамтдаа үзээд тухайн киног тайлбарлаж өгөөд, ярилцаж хүүхэдтэйгээ цагийг өнгөрөөх боломжтой. Учир нь хүүхэд хүүхэлдэйн кино үзээд юу буруу, юу зөв гэдгийг тунгаах чадваргүй. Тиймээс эцэг эх цензургүй хүүхэлдэйн киног ганцаараанг нь үзүүлэх биш хамтдаа үзэх хэрэгтэй болно. Тухайн хүүхэлдэйн кино таны хүүхдэд ямар үлгэр дуурайлал үзүүлэх вэ гэдгийг мэдэж байх ёстой.

-Хүүхдийнхээ юу үзэж, харж байгааг хянах хэрэгтэй юү?

-Манай хүүхэд youtube үзээд англи хэлтэй болчихсон гэсэн өрөөсгөл ойлголт байдаг. Таны хэр их хараа хяналтгүй эцэг эх вэ гэдэг л үүнээс харагдаж байгаа юм. Хүүхэд автоматаар гадаад үг сурч байгаа болохоос биш тухайн үгнийхээ илэрхийллийг бүрэн ойлгохгүй. Мөн эх хэлний дархлаанд сөргөөр нөлөөлж байна гэсэн үг. Хүүхэд дэлгэцтэй харьцаж эхэлсэн цагаас та хүүхдийнхээ үзэж байгаа зүйлсэд, хандаж байгаа сайтуудад хяналт тавих хэрэгтэй. Насны ангилал болоод тухайн контентод агуулагдаж байгаа санааг та мэдэж байх ёстой. Хүүхдэд буруу ойлголт, үлгэр дуурайлал өгөх зүйлс байгаа эсэхийг та мэдэхгүй учир заавал хянах хэрэгтэй. Хүүхэд өсөж томрохын хэрээр эцэг эххүүхдийн харилцаа илүү дотно байх хэрэгтэй. Утсыг нь шууд шүүрч аваад хурааж шалгах бус хүүхдээсээ асуух байдлаар хяналт тавьж болно.Бага насны хүүхэд юмсыг шүүлтүүргүйгээр даган дуурайж суралцдаг. Тиймээс хүүхэд үзсэн зүйлсээ хийх болно. Та хүүхдийнхээ хэрэглээнд анхаарал тавих уу. Үгүй бол таны хүүхдийг та биш, гар утас хүмүүжүүлэх юм гэж үү? “Донтуулах чадвар”аараа гар утас биднээс илүү ухаалаг байдаг нь гарцаагүй.

Эх сурвалж: DNN.mn


АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд analiz.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих





Шинэ мэдээ

Шийтгэл бол шийдэл биш аяны хүрээнд дараах уралдаанууд зохион байгуулагдаж байна3 цаг 23 минутын өмнөТөрийн банк: “Тогтвортой хөгжил-Ногоон ирээдүй” үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулна3 цаг 28 минутын өмнөБ.Нямтайшир: Баялгийн сангийн хуулийн төслийг бүхэлд нь дэмжиж байгаа ч анхаарах зүйлс нэлээд байна4 цаг 34 минутын өмнө“Хүүхдийг зодож шийтгэхийн эсрэг өдөр”-т зориулсан өртөөлчилсөн сургалт үргэлжилж байна4 цаг 50 минутын өмнөЭЗБХ: Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийв4 цаг 53 минутын өмнөЦас орж цасан болон шороон шуурга шуурна5 цаг 9 минутын өмнөДорнод аймагт гарсан гурван хээрийн түймрийг бүрэн унтраалаа5 цаг 11 минутын өмнөХөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулж байна5 цаг 21 минутын өмнөНөөцийн махны өргөтгөсөн худалдааг 25 байршилд зохион байгуулна5 цаг 26 минутын өмнөТБХ: Таван асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв5 цаг 32 минутын өмнөБригадын генерал Ж.Болдбаатар “Эх оронч үзэл” сэдвээр уулзалт яриа өрнүүллээ5 цаг 35 минутын өмнөЭрдэнэтийн овоолгуудыг “…Үүсмэл орд”-ын заалт нь одоогийн эзэмшигчдэд үлдээх үү?!6 цаг 2 минутын өмнөЭмийн үнийн өсөлтийн талаарх нээлттэй сонсголоор гурван сэдвийн хүрээнд нийт 32 асуудлыг дэлгэлээ6 цаг 10 минутын өмнөӨнөөдөр хулгана өдөр6 цаг 13 минутын өмнөЦаг агаар: Улаанбаатарт өдөртөө 10 хэм дулаан6 цаг 16 минутын өмнөУламжлалт мал аж ахуйд тулгамдаж буй уур амьсгалын өөрчлөлтөөс шалтгаалсан сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлгийг хийлээ4 сар 17. 21:48Явган явж байсан 6 хүүхдийг дайрсан ноцтой авто осол гарлаа4 сар 17. 21:41Худалдаа, аж үйлдвэрийн танхимын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв4 сар 17. 14:32АТҮТ: 18 салбараар улсын дугаар хэвийн олгож байна4 сар 17. 14:25Батлан хамгаалахын сайд Г.Сайханбаяр хуулийн төслүүд өргөн мэдүүлэв4 сар 17. 14:11Чингэлтэй дүүргийн удирдах ажилтны шуурхай зөвлөгөөн боллоо4 сар 17. 12:04Биотехникийн ажил зохион байгууллаа4 сар 17. 11:59Үнэт эдлэл залилж, хил давж зугтсан байсан этгээдийг баривчлан авчиржээ4 сар 17. 11:45Л.Оюун-Эрдэнэ: Баялгийн сангийн хуулийг эсэргүүцсэн гишүүдийг нэр дэвшүүлэхгүй, тэд олигархиудынхаа нам руу явж болно4 сар 17. 9:49Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэнийг ажлын байранд дадлагажуулах хүний нөөцийг бэлтгэж байна4 сар 17. 9:39Эмийн бүрдэл, чанарын хяналтын асуудлаарх нотлох баримтыг шинжилнэ4 сар 17. 9:30ХЗБХ: Монгол Улс дахь Хүний эрх, эрх чөлөөний байдлын талаарх 23 дахь илтгэлийг хэлэлцэв4 сар 17. 9:26Хэнтий, Дорнод, Архангай аймагт гарсан ой, хээрийн түймрүүдийг унтраалаа4 сар 17. 8:52Р.Базар банкиндаа 6 сая долларыг “төвлөрүүлээд” баривчлагдсан уу4 сар 17. 8:38Мөрөөдөлдөө хүрэх гүүр олон улсын тэтгэлгүүд4 сар 17. 8:35
Эхлэл  Редакцын бодлого  Холбоо барих
ANALIZ.MN © 2024 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.