“Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувь, “Оюутолгой” ХХК-тай холбоотой маргааныг эцэслэн шийдвэрлэх ажлын хэсгийг Ц.Туваан ахална

                 Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн улс төрийн “хөзөр” ил боллоо. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх ирэх оны төсөвт бүхэлд нь хориг тавьж, УИХ хүлээж авах эсэх нь олны анхаарлыг ид татаж байх үед хэвлэлүүдэд нэгэн мэдээлэл гарсан. Тодруулбал, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ УИХ дахь МАН-ын бүлгийн хурал дээр “Яг л “Оюутолгой”, “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувь, Хөгжлийн банкны схем задарсан үе шиг сандралдаж байна. Гэхдээ та нар оройтсон” гэж. Ийн хэлснийх нь учир ч тайлагдаж эхэлж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн гарт “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувь, Оюутолгойтой холбоотой хоёр том “хөзөр” бий. “Хурдтай хөгжлийн төлөө Зориг” хэмээн дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрөө хэрэгжүүлэх гол хүч нь ч үүнд оршино.   

            Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газрын үед “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийг оросуудаас авч “Монголын зэс” корпорацийн мэдэлд шилжүүлсэн. Гэвч энэ асуудлыг УИХ-аар хэлэлцүүлэлгүйгээр “Сахал” Д.Эрдэнэбилэг тэргүүтэй улс төр, бизнесийн бүлэглэлийнхэнд өгсөн нь УИХ-ын 2016 оны сонгуулийн санал хураалтын өмнөхөн ил болж байв. Энэ дуулиан өндрийг авч, МАН УИХ-ын сонгуульд ч, “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувьтай холбоотой улс төрийн дажинд ч ялалт байгуулсан. Тэр цагаас хойш яг найман жил өнгөрчээ. Ж.Эрдэнэбат, У.Хүрэлсүхийн Засгийн газраас Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын улс төрийн мөчлөг хүртэл тоолбол “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувьтай холбоотой асуудал дөрвөн Засгийн газрын нүүр үзэв. Тиймээс Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ эл улс төрийн галтай, халуун сэдвийг нэг мөр дуусгахаар шийдвэрлэжээ. Тэрбээр саяхан захирамж гаргаж, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, “Монголросцветмет” ХХК-ийн 49 хувийн маргаантай асуудлуудыг эцэслэн шийдвэрлэх ажлын хэсгийг байгуулжээ. Ажлын хэсгийг Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан ахалж, Сангийн сайд Б.Жавхлан, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд О.Алтангэрэл нар бүрэлдэхүүнд нь багтсан аж. Нэг зүйлийг онцлоход, Сангийн сайд Б.Жавхлан өнгөрсөн хугацаанд дээрх ажлын хэсгийг ахалж, хоёр ч удаа хэлэлцээрийн ширээний ард сууж, “Монголын зэс” корпорацид нөхөн төлбөр олгож байв. Харин Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийг тухайн үед ЗГХЭГ-ын дарга байхад “Эрдэнэт үйлдвэр”-т онцгой байдал тогтоож байлаа. Тиймээс тэрбээр “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувьтай холбоотой улс төрийн гол “хөзөр”-өө хэзээ дэлгэхээ маш сайн мэдэж байгаа. Тэр цаг хугацаа нь МАН, АН, ХҮН намын хамтарсан Засгийн газрын үе гэдгийг ч сайтар тооцоолсон болов уу...

            Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн улс төрийн өөр нэгэн том “хөзөр” бол Оюутолгой. УИХ 2021 оны арванхоёрдугаар сарын 30-нд Оюутолгой ордоос Монгол Улсын хүртэх үр ашгийг нэмэгдүүлэх арга хэмжээний тухай тогтоолыг баталсан. Энэхүү тогтоолд “Оюутолгой” компаниас “Туркойс Хилл Ресурс” компанид төлөх нийт 2.3 тэрбум ам.долларын өрийг 100 хувь тэглэх. Оюутолгойн далд уурхайн бүтээн байгуулалт, санхүүжилтийн нэмэлт төлөвлөгөөг хуульд нийцүүлэн цуцалж хүчингүй болгох, далд уурхайн бүтээн байгуулалтын санхүүжилтэд хөндлөнгийн аудит оруулах талаар тусгаж, холбогдох арга хэмжээг авахыг Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд зөвшөөрч байсан юм. Оюутолгойн асуудлыг Лондонгийн Арбитрийн шүүхээр хэлэлцэх болсон талаар ч мэдээлж байв. Шинэ мэдээ дуулгахад, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн хамтарсан Засгийн газар “Оюутолгой” компанийн татвартай холбоотойгоор Лондонгийн Арбитрийн шүүх дээр үүссэн маргааныг эцэслэн шийдвэрлэх ажлын хэсгийг шинэчлэн байгуулжээ. Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваанаар ахлуулсан ажлын хэсгийнхэн 2025 оны гуравдугаар сард Канад улсын Торонто хотноо болох PDAC форумын үеэр дотоод, гадаадын хөрөнгө оруулагчидтай үүсгэсэн маргаанууд дуусгавар болсныг зарлах юм байна. Өөрөөр хэлбэл, хамтарсан Засгийн газар “Хурдтай хөгжлийн төлөө Зориг” гаргаж, гадаад, дотоодын томоохон хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг сэргээж “Монгол Улсын хөгжлийн галт тэрэг”-нд хамтдаа суухыг ийнхүү урих аж.   

                                                                                                                                                    Ж.Онон