16 настай Авишкар Раут: Бид бол энэ бүхнийг шатаах ГАЛ

      Балба улсын GenZ үеийнхэн олон жил бугшсан авлигын тогтолцоог түймэрдэж байна. 2025 оны есдүгээр сарын 08-ны өдөр. Ихэс дээдсийн хүүхдүүд Тик Токт “Nepo babies” давалгаа үүсгэж, гадаад дахь тансаг зугаалга, үнэтэй чамин хувцсаа гайхуулж байхыг харж бухимдсан залуус энэ өдөр Катманду хотын төвд парламентын ордны дэргэд байрлах Майтугхар Мандалагийн хөшөөний дэргэд цугларцгаажээ. Тэд бүгдээрээ сургуулийн дүрэмт хувцастай байв. Залуус парламентын ордон тийш гүйлдэж, хаалга руу нь авирч, цагдаа нартай мөргөлдөв. Байдал хурцдав. Цагдаа нар жагсагчдын эсрэг сум, усаар шүршдэг буу, нулимс асгаруулагч хий ашигласан тухай Reuters агентлаг мэдээлжээ. Эрх баригчид ч зүгээр суусангүй. Хамгийн түрүүнд фэйсбүүк, инстаграм, WhatsApp зэрэг сошиал платформуудыг хаав. Залуусын жагсаалд эрх баригчид нь ийм хориг тавьсанд ард иргэд бухимдав. Тэд ч гэр гэрээсээ гарч ирцгээв. Катмандуд нөхцөл байдал хяналтаас гарав. GenZ үеийнхний жагсаалд нэгдсэн Балбын кино найруулагч Прамин “Сошиал медиа бол дэлхийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээс мэдээлэл авч, түүнийгээ бусадтай хуваалцах цорын ганц зам. Бид гадаадад амьдардаг найз нөхөд, гэр бүлийнхэнтэйгээ сошиал медиагаар холбоо барьдаг” гэсэн байна. Балба улсад өнгөрсөн даваа гарагт эхэлсэн GenZ жагсаалын үеэр 19 хүн амиа алджээ. Үүнээс гадна хүнд шархадсан, сураггүй болсон GenZ залуус цөөнгүй бий.

GenZ жагсаалын удирдагч Авишкар Раут 16 настай. Тэрбээр Жапа хотын англи хэлний сургалттай Holy Bell сургуулийн ахлах ангийн сурагч. Авишкар Раут 2025 оны гуравдугаар сард Адольф Гитлерийг санагдуулам биеийн хэлэмж, дууны өнгө, ярианы акценттайгаар “Jai Nepal” буюу “Шинэ Балба” гэдэг илтгэл тавьсан нь олны анхаарлыг ихэд татжээ. Авлигын тогтолцоог халж, эх орондоо шударга ёс тогтоохыг уриалсан хүүгийн итгэл дүүрэн, омог бадрангуй, зоримог байдал GenZ үеийнхэнд тэрхүү илтгэлийг тавьснаас хойш зургаан сарын дараа Катманду хотын төвд цугларах зүрх зориг, итгэл найдвар нь болсон аж. Сурагч хүү Авишкар Раут “Бид бол энэ бүхнийг шатаах ГАЛ” хэмээн GenZ үеийнхнийг зоригжуулж, тэднийг уриалж яваа гэрэл зураг дэлхийн хэвлэлүүдийн нүүр хуудаст байршиж байна. Авишкар Раутын удирдсан жагсаалын үр дүнд Ерөнхий сайд нь огцров. Жагсагчид парламентын ордон, Дээд шүүхийн барилгыг шатаав. Сангийн сайдаа гудамжинд хөөж барьж аваад чирч гулдрав. Түүнийг гол руу шидэв. Ерөнхий сайдын эхнэр хаусыг нь шатаах үеэр бэртэж эмнэлэгт хүргэгдсэн ч шархаа даалгүй нас барав. Ард түмэндээ ад үзэгдсэн авлигач түшмэдийн гэр рүү тэд дайрч, эрх мэдэлтнүүд хувийн нисдэг тэргээрээ амь зулбан зугтав. Нисдэг тэрэгнээс зүүгдээд зугтаж байна. GenZ жагсаалын үеэр болсон үйл явдлын бичлэг сошиал ертөнцөөр нэг түгж, тэнд чухам юу болоод байгааг дэлхий нийтэд харууллаа.

What comes next? CNN агентлагийн сэтгүүлч Балбад болж буй үйл явдлын талаарх нийтлэлдээ ийм гарчиг өгчээ. “Дараа нь юу болох вэ. Бидэнд юу тохиолдох вэ”... Ерөнхийлөгч болон армийнхантай уулзсан GenZ жагсаалын удирдагчид тэднээс ингэж асуужээ. Энэтхэг, Хятадын дунд орших, далайд гарцгүй Балбын ард түмэн “Язгууртан бол хүн. Ядуу бол хэн ч биш” гэсэн бурангуй нийгэмд олон жил дарлагдаж яваа хүмүүс. Балбад ядуу хүн баячуудынхаа өөдөөс эгц харж болохгүй гэсэн бичигдээгүй хуультай. Маоистууд тус улсад 18 мянган хүний амийг хөнөөсөн геноцид үйлдэж байсан аймшигт түүх ч бий. Харин GenZ үеийнхэн эмээ, өвөө, аав, ээж шигээ ийм харанхуй, кастынхан ноёрхсон нийгэмд амьдрахыг хүсэхгүй байна. Тэд эрх чөлөөтэй, тэгш эрхтэй, авлигагүй, шударга нийгэмд сурч боловсорч, ажиллаж амьдрахыг хүсэж байна. Түүнийхээ төлөө тэмцэхдээ Авишкар Раутын хэлсэн “Бид бол гал” гэдэг үгийг уухайлан түрж, авлигачдын хаус руу дайрч, хүүхдүүдийнх нь сошиалд гацуур мод болгон өрж гайхуулдаг байсан үнэтэй пүүз сэлтийг тагтнаас шидэж буй бичлэг сошиалд түгжээ. Арван зургаан настай, GenZ жагсаалын удирдагчаар тодроод буй Авишкар Раут сургууль дээрээ тавьсан “Jai Nepal” илтгэлээ тавих үеэрээ мөрөөдлөө ярьж, ажилгүйдэл, ядуурал ямар гашуун мэдрэмж төрүүлж байгааг дурдсан аж.

Балба улс авлигын төсөөллийн индексээр дэлхийн 180 орноос 107 дугаарт бичигддэг. Дэлхийн банкнаас мэдээлснээр, тус улсын 15-24 насны залуусын ажилгүйдлийн түвшин 2024 онд 20.8 хувьд хүрч, олон залуус гадаадыг зорьжээ. GenZ жагсаалын удирдагч Авишкар Раут өнгөрсөн гуравдугаар сард “Jai Nepal” илтгэлээ тавьж, авлигын эсрэг үг хэлэхийг сошиал хуудаснаас харсан зарим хүн “Чамд сурах шаардлага алга уу. Грета Тунбергийн Балба хувилбар” гэх мэт эерэг, сөрөг сэтгэгдлүүд бичиж байжээ. Тэгвэл тэдний олонхи нь GenZ жагсаалыг дэмжиж, Катманду хотын өнцөг булан бүрээс нэгдэж, авлигачдаа айлгаж байна. Авишкар Раут гэдэг 16 настай хүү Балбын улс төрийг ийнхүү доргиолоо. Түүнтэй нэгдсэн GenZ залуус эрх мэдэлтнүүдээс “Дараа нь юу болох вэ” гэж асуусанчлан тэдэнд юу тохиолдох бол...

С.Тулга