Нарлаг Монголын айл, өрх бүр эрчим хүч үйлдвэрлэгч болох боломжтой

       Чингэлтэй дүүргийн 12 дугаар хорооны иргэн Ж.Цэнд-Аюушийнх нарны хавтангаар хэрэглээний цахилгаан, дулаан бүрэн шийдсэнээс хойш эрүүл, аюулгүй орчинд өнтэй дулаахан өвөлжиж байна. Өдрийн цагаар нарнаас авсан эрчим хүчээ батарей хураагууртаа нөөцөлж, оройн оргил ачаалын үеэр ашигладаг учраас төвийн эрчим хүчний системд дарамт үүсгэхгүйгээс гадна цаг хугацаа болоод зардлын хувьд эрс хэмнэлттэй шийдэл болсныг хэлж байв. УИХ-ын даргын дэвшүүлсэн “Чөлөөлье” санаачилгын хүрээнд өрх бүр эрчим хүч үйлдвэрлэгч болох зорилтыг дэвшүүлсэн. Улмаар өрхийн хэрэглээний 20 кВт хүртэлх нарны хавтан, батарейн системийг төвийн шугамд холбоход 9-15 шат дамжлагатай байсныг цэгцэлж, нэг жил саатдаг хүнд суртлыг арилгажээ. Яг энэ жишгээр Чингэлтэй дүүргийн 83 айл, өрх нүүрс түлэхгүйгээр, нарны илчээр цахилгаан, дулаанаа шийдэж, илүү гарсан эрчим хүчнээсээ орлого олох боломжтой болсон байна.

УИХ-ын дарга Н.Учрал “Эрчим хүчний болон газрын тосны бүтээгдэхүүний хараат байдлыг бууруулах 3х100 арга хэмжээ”-г төр, хувийн хэвшил, салбарынхны оролцоонд тулгуурлан орон даяар хэрэгжүүлж, өрхийн хэрэглээнд болон аймаг, сумдын түвшинд сэргээгдэх эрчим хүчний тархмал эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэхээ мэдэгдсэн. Энэ хүрээнд өнгөрсөн 12 дугаар сард Засгийн газарт чиглэл өгөх тухай УИХ-ын тогтоолыг баталсан юм. Тогтоолын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх үүднээс 2026 оноос эхний ээлжинд Чингэлтэй дүүргийн 68 айл, өрхөд нарны хавтан, батарейн системийг нэг техникийн нөхцөлтэйгөөр суурилуулж, төвийн шугамд холбох ажлыг эхлүүлээд байсан бол өнөөдрийн байдлаар ногоон эрчим хүч рүү шилжсэн айлууд 83 болж өргөжжээ. 

УИХ-ын дарга Н.Учрал, УИХ-ын гишүүн Н.Батсүмбэрэл нар нарны хавтангийн ашиглалт, төвийн шугамын холболт болон илүүдэл эрчим хүчээ хэрхэн нийлүүлж байгаа талаар тус дүүргийн айлуудаар явж, санал солилцлоо. Нүүрснээс татгалзаж, ногоон эрчим хүчний ухаалаг шийдлээр өдөр тутмын хэрэглээгээ хангаж эхэлсэн айл, өрхүүд сэтгэл хангалуун байгаагаа хэлж байв. Цахилгааны хязгаарлалтын үеэр ч цэнэг хэлбэрээр нөөцөлсөн дулаанаа ашиглаж, гар утасны аппликейшнээрээ нэвтрэн хэдий хэмжээний эрчим хүч үйлдвэрлэснээ хянахаас гадна төвийн сүлжээнд нийлүүлж байгаа цахилгаанаа ч тооцох боломжтой аж. Ялангуяа залуу гэр бүлүүдийн хувьд цаг хугацаа хэмнэсэн ухаалаг шийдэл болсныг онцолж, үр хүүхдийнхээ аюулгүй байдалд санаа зовнихгүйгээр бусад ажлаа амжуулдаг талаараа ярьцгааж байлаа. Нарны хавтан бүхий системийг суурилуулахын тулд гэрийн дулаалгаа сайжруулж, цахилгааны аюулгүй байдлаа нэн тэргүүнд хангах ёстой аж. Эдгээр айлууд ойр хавийн хөршүүддээ эрчим хүч үйлдвэрлэгч өрх болсон жишиг туршлагаасаа хуваалцаж, улам олуулаа болохыг уриалж байсан юм.

Сэргээгдэх эрчим хүчийг манай улс цахилгаан, дулааны үндсэн шийдэл гэхээсээ илүү өрхийн хэрэглээнд болон суурин газруудад тархмал эх үүсвэрээр нэвтрүүлэх боломжтойг УИХ-ын дарга тодотгов. Иймд Чингэлтэй дүүргийг жишиг “ногоон бүс” болгон хөгжүүлж, өрхийн болон төрийн байгууллагууд, хувийн хэвшлийнхний хэрэглээнд тархмал эх үүсвэрийг нэмэгдүүлэх, үүнд төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр санхүүжилтийн оновчтой схемийг хэрэгжүүлнэ гэв. Үргэлжлүүлэн эрчим хүчний хэрэглээгээ бие даан үйлдвэрлэгч болсон Ерөнхий боловсролын 49 дүгээр сургууль дээр очлоо. Тус сургууль дээвэр дээрээ нийт 72 нарны хавтан суурилуулснаар анхны “ногоон” сургууль болжээ. 

Ийнхүү төвийн эрчим хүчнээс хамааралгүй болсноор сар тутам дүүргээс төлөгддөг байсан цахилгааны төлбөрөө 80 хувь хэмнэж байгааг сургуулийнхан хэлж байлаа. Чингэлтэй дүүргийн хэмжээнд үйл ажиллагаагаа явуулж байгаа төрийн 51 байгууллага яг энэ жишгээр ногоон эрчим хүч рүү шилжихэд нийт 9 тэрбум төгрөгийг улсын төсвөөс хэмнэх юм байна. Цаашид айл өрх болон орон нутгийн түвшинд тогтоолын хэрэгжилтийг хангуулж, холбогдох эрх зүйн орчноор баталгаажуулж ажиллана гэдгээ УИХ-ын дарга тодотгосон юм. Түүнчлэн ногоон эрчим хүч рүү шилжсэн айл өрх, албан байгууллагуудын тоон мэдээлэл, холбогдох судалгаанд суурилан хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах боломжийг эрэлхийлж байгаа аж хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.