Үйлдвэрийн ажилчнаас төрийн тэргүүн хүртэлх И Жэ Мёны замнал

        Жил бүрийн Үндэсний их баяр наадмаар дэлхийн улс орнуудын төрийн тэргүүн, удирдагчид, нийгмийн зүтгэлтнүүд манай улсад айлчлан ирж, дэлхийд ганц монгол наадмын бахдам сайхныг үзэж баярладаг уламжлалтай болоод буй. Энэ жилийн наадмаар Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн урилгаар Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч И Жэ Мён, тэргүүн хатагтай Ким Хе Гён нар Монгол Улсад төрийн айлчлал хийх гэж байна. 
Төрийн ордны өмнөх хүндэт харуул, төв цэнгэлдэх хүрээлэн дэх баяр наадмын нээлтийн ёслол, хүчит бөхийн барилдаан, хүлэг морьдын уралдаан, уухайн дуу хадаасан эрийн гурван наадмыг энэ жил БНСУ-ын төрийн тэргүүн монголчуудтай хамт үзэж сонирхох нь. Айлчлал маргаашаас албан ёсоор эхэлнэ.

Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгчийн энэ удаагийн айлчлал төрийн тэргүүний түвшинд Монгол Улсад ирж буй 15 жилийн дараах төрийн айлчлал учир онцгой ач холбогдолтой бөгөөд хоёр улсын стратегийн түншлэлийн дараагийн хуудсыг нээх түүхэн уулзалт болох болов уу гэдгийг дипломат хүрээнийхэн үнэлж байна.
Тиймээс уншигчдадаа энэ удаагийн наадмын хүндэт зочин И Жэ Мён гэж хэн болохыг товчхон танилцуулахыг зорилоо. 

Боловсролд итгэж хувь тавилангаа өөрчилсөн нь

БНСУ-ын ерөнхийлөгч И Жэ Мён 1963 онд Хойд Гёнсан мужийн Андун хотод төрсөн. Гэр бүлийн амьжиргаа нь тийм ч сайнгүй байсан учир амьдралын эрхээр бага сургуулиа төгсөөд үйлдвэрт ажиллаж эхэлснээр бага наснаасаа хар бор ажлаас халшрахгүй нэгэн болж өсжээ. Тэр дундаа өдөржин хүнд үйлдвэрийн дуу чимээнд хөдөлмөрдөж, орой нь ээждээ зах дээр тусалсан ч шөнө нь номын хуудас эргүүлэн олон шөнө нойргүй хоносон тухайгаа хожим дурссан байдаг. Тэрээр “Хувь тавилан байдагт итгэдэг. Тэр дундаа биднйи хэцүү амьдралыг боловсрол өөрчилнө гэдэгт би дэндүү их итгэдэг байсан” хэмээн дуртгалын номдоо бичсэн байдаг. Хүнд ажлын хажуугаар хичээл номоо орхилгүй үргэлж ном уншиж, боловсролд итгэж шамдан сурч байсан ч золгүй байдлаар үйлдвэрийн осолд орж, зүүн гараа хүнд машинд даруулан насан туршийн хөгжлийн бэрхшээлтэй болсон байна. Энэ хүнд сорилт түүнийг улам хат суулгаж, амьдралын хүнд хэцүүтэй тэмцэх хүч өгсөн ч тэр үүнийг амьдралынхаа үнэ цэнээр олж авсан гэж хэлж болно. Учир нь түүний амьдралд эм ууж амиа хорлох оролдлого хийж байсан гашуун түүх хүртэл бий гэнэ. Харин идэр залуу хөвгүүний эрс шийдвэрийг гадарласан эмийн санч нойрны эмний оронд ходоодны эм өгснөөр ирээдүйн ерөнхийлөгчийн амьдралд эргэлтийн цэг болжээ. Тэр болгон хүмүүс ам нээгээд байдаггүй энэ түүхийнхээ талаар дурсахдаа "Амьд үлдсэн болохоор амьдралаа үнэ цэнтэй өнгөрүүлэхээр шийдсэн" хэмээн дурссан байдаг.
Үүнээс хойш сургуульдаа бие даан суралцаж, дунд болон ахлах сургуулийн дүйцүүлэх шалгалтыг амжилттай өгсөн байна. Удалгүй Чүнангийн их сургуулийн Хуулийн ангид тэнцэж, хуульч, тэр дундаа хүний эрхийн өмгөөлөгч болох замыг сонгожээ.

Хүний эрхийн өмгөөлөгчөөс улс төрд

И Жэ Мён Соннам хотод өмгөөлөгчөөр ажиллахдаа хөдөлмөрчид, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, нийгмийн эмзэг бүлгийн эрхийг хамгаалах олон хэрэгт оролцож олонд танигджээ. Харин улс төрд ороход нь Ерөнхийлөгч асан Но Мү Хён чухал нөлөө үзүүлснийг дурссан байна. 
“Но Мү Хёны улс төрийн шинэчлэлийн ачаар жирийн иргэд ч их мөнгөгүйгээр улс төрд өрсөлдөх боломжтой болсон” хэмээн ярьсан байдаг. Гэхдээ удс төрийн замнал нь тийм дардан байсангүй. 2006 онд Соннам хотын даргын сонгуульд анх удаа нэр дэвшиж ялагдаж, 2008 онд Үндэсний Ассамблейн сонгуульд мөн өрсөлдсөн ч ялалт байгуулж чадаагүй аж. Ингээд орон нутагтаа ажиллаж, иргэдтэйгээ ойр байсаар 2010 онд Соннам хотын даргаар сонгогдсон нь түүний улс төрийн замналын эхний том амжилт болсон юм. 
Хотын дарга байх хугацаандаа Соннам хотын 664.2 тэрбум воны өрийг бүрэн барагдуулж, мөрийн хөтөлбөрийнхөө 95 гаруй хувийг хэрэгжүүлсэн, Соннам хотын эмнэлгийг байгуулж, иргэдийн эрүүл мэндийн үйлчилгээний хүртээмжийг эрс сайжруулсан зэргээр чадварлаг удирдагч гэдгээ харуулжээ. 
Үүний дараа 2018 онд Кёнги мужийн захирагчаар сонгогдож, гамшгийн үеийн дэмжлэг, орон нутгийн засаглалын шинэчлэл зэрэг бодлогоороо үндэсний хэмжээнд танигдаж чаджээ. 2022 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд тэрээр өрсөлдөгч Юн Сог Ёльд ердөө 0.73 хувийн саналын зөрүүгээр ялагдсан нь БНСУ-ын улс төрийн түүхэн дэх хамгийн ойрын өрсөлдөөнүүдийн нэг болсон. 
Үүний дараа тэрээр шүүхийн маргаан, улс төрийн хүчтэй өрсөлдөөн, 2024 онд болсон амь насанд нь халдах оролдлого зэрэг олон сорилттой тулгарсан байна. Харин Юн Сог Ёл ерөнхийлөгчийн дуулианы дараа ээлжит бус сонгуульд ялалт байгуулснаар БНСУ-ын 21 дэх Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ.

Японд алдаршсан ном Монголд ч худалдаалагдаж байна

Нийтлэлийн үеэр И Жэ Мён ерөнхийлөгчийн номыг хэд хэдэн удаа дурдсан нь ч учиртай. Японы Ерөнхий сайд асан Ишиба Шигэрү нэгэн дээд хэмжээний уулзалтын үеэр түүнийг номон дээрээ гарын үсэг зурахыг хүссэн нь Японы хэвлэлүүдийн онцлох сэдэв болж, ном нь ч ихэд алдаршиж Японы Амазон сайтын улс төр, нийгмийн салбарын шилдэг борлуулалттай номын хоёрдугаар байрт бичигдэх болсон байна. Олон улсын дипломат уулзалтын үеэр нэг улсын удирдагч нөгөө улсын төрийн тэргүүний номыг дурдаж, гарын үсэг хүссэн нь тун ховор тохиолдол бөгөөд өөрийн хүсэл мөрөөдөл, амьдралаа илэн далангүй бичсэн нь олон үзэгчийн сэтгэлд хүрч чаджээ. Япон хэлнээ “Намайг хөтөлсөн мөрөөдөл” хэмээн орчуулсан түүний намтар номд “Уруудсан бол өгсөх зам заавал байдаг. Бас уулын хөндий гүн байх тусам оргил өөрөө өндөр болдог шүү дээ” гэсэн эшлэл бий. 
Харин энэхүү номыг орчуулагч Т.Төмөрчулуун монгол хэлээр орчуулан ерөнхийлөгчийн айлчлалын өмнө уншигчдын хүртээл болгоод байна.  “И Жэ Мёны дуртгал” нэртэй энэ ном монгол уншигчдад БНСУ-ын 21 дэх ерөнхийлөгчийн баялаг амьдрал, туулсан замнал, үзэл баримтлалтай танилцах боломжийг олгож буй. 
Ямартай ч БНСУ-ын ерөнхийлөгчийн энэ удаагийн айлчлал бол 15 жилийн дараа БНСУ-ын төрийн тэргүүний түвшинд Монгол Улсад хийж буй төрийн айлчлал гэдгээрээ онцлог. Тиймээс Монгол, БНСУ-ын стратегийн түншлэлийн дараагийн үе шатыг тодорхойлох, улс төр, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, өндөр технологи, чухал ашигт малтмал, хөдөлмөр эрхлэлт зэрэг олон салбарын хамтын ажиллагааг шинэ түвшинд гаргах түүхэн уулзалт болох болов уу. Мөн айлчлал зөвхөн хоёр улсын төр, засгийн түвшний уулзалтаар хязгаарлагдахгүй. Солонгост ажиллаж, сурч, амьдарч буй олон арван мянган монгол иргэн, Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй солонгосын хөрөнгө оруулагчид, бизнес эрхлэгчдийн хувьд ч бодит үр дүн хүлээсэн уулзалт болж байна. Тиймээс энэ удаагийн айлчлалаар хоёр улсын хамтын ажиллагаанд шинэ боломжууд нээгдэж, иргэдийн өдөр тутмын амьдралд ойр асуудлуудад ахиц гарна гэсэн хүлээлтийг ч аль хэдий нь үүсгэжээ.

Б.Нямсүрэн